Sau khi sinh

BĂNG HUYẾT SAU SINH XẢY RA Ở ĐẺ THƯỜNG HAY MỔ ĐẺ?

Băng huyết sau sinh là một trong những tai biến sản khoa cần được đặc biệt lưu ý trong quá trình sinh và giai đoạn hậu sản. Tuy nhiên, nhiều mẹ vẫn cho rằng tình trạng này chủ yếu xảy ra khi đẻ thường, còn mổ lấy thai sẽ an toàn hơn và ít có nguy cơ băng huyết.

Thực tế, băng huyết sau sinh có thể xảy ra ở cả đẻ đường âm đạo và mổ lấy thai. Nguy cơ của mỗi sản phụ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng tử cung, bánh rau, đường sinh dục, rối loạn đông máu, diễn biến cuộc sinh và các bệnh lý sản khoa đi kèm. Vì vậy, không nên lựa chọn phương pháp sinh chỉ với mục đích tránh băng huyết.

Băng huyết sau sinh là gì?

Băng huyết sau sinh là tình trạng mất máu quá mức sau khi sinh và có thể diễn tiến nhanh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tuần hoàn cũng như tính mạng của sản phụ nếu không được nhận diện và xử trí kịp thời.

Điều quan trọng là không phải mọi trường hợp ra máu sau sinh đều là băng huyết. Sau khi bánh rau bong, tại vị trí rau từng bám tồn tại nhiều mạch máu. Tử cung phải co lại để siết các mạch máu này và hạn chế chảy máu. Đồng thời, sản phụ vẫn có sản dịch trong những ngày và tuần tiếp theo. Đây là quá trình sinh lý bình thường của thời kỳ hậu sản và cần được phân biệt với chảy máu bất thường.

Đẻ thường vẫn có thể xảy ra băng huyết

Sau khi thai và bánh rau được đưa ra ngoài, tử cung phải co hồi tốt để cầm máu tại vị trí bánh rau bám. Nếu quá trình này không diễn ra hiệu quả, sản phụ có thể bị chảy máu nhiều.

Ngoài đờ tử cung, băng huyết sau đẻ đường âm đạo còn có thể liên quan đến rách cổ tử cung, âm đạo, tầng sinh môn; sót rau hoặc mô rau; bất thường bánh rau và rối loạn đông máu.

Một số trường hợp có thể xuất hiện rất nhanh sau khi sinh. Vì vậy, việc theo dõi lượng máu mất, tình trạng co hồi tử cung, mạch, huyết áp và toàn trạng của sản phụ trong những giờ đầu sau sinh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Mổ lấy thai có tránh được băng huyết không?

Câu trả lời là không. Mổ lấy thai không phải biện pháp bảo đảm sản phụ sẽ không bị băng huyết.

Trong trường hợp chảy máu xảy ra ngay trong cuộc mổ, một lợi thế về mặt xử trí là sản phụ đang ở phòng mổ với ekip sản khoa – gây mê hồi sức cùng thuốc, phương tiện phẫu thuật và các điều kiện hỗ trợ cần thiết. Nhờ đó, tình trạng chảy máu có thể được nhận biết và can thiệp ngay.

Điều này đôi khi tạo cảm giác rằng mổ lấy thai “an toàn hơn” về băng huyết. Tuy nhiên, khả năng chủ động xử trí khi đang ở phòng mổ không đồng nghĩa với việc mổ lấy thai loại bỏ hoặc ngăn ngừa nguy cơ băng huyết.

Đặc biệt, một số sản phụ phải mổ lấy thai chính vì đang có những bệnh lý sản khoa vốn làm nguy cơ chảy máu tăng cao.

Rau tiền đạo, rau cài răng lược và nguy cơ chảy máu trong mổ

Một ví dụ điển hình là những bất thường về vị trí và sự bám của bánh rau.

Ở rau tiền đạo, bánh rau nằm ở đoạn dưới tử cung và có thể che một phần hoặc toàn bộ lỗ trong cổ tử cung. Tình trạng này có thể gây xuất huyết và ảnh hưởng đến phương pháp sinh.

Đối với rau cài răng lược, mô rau bám bất thường vào thành tử cung, khiến bánh rau không thể bong ra theo cơ chế thông thường sau khi thai được lấy ra. Đây là một tình trạng sản khoa có nguy cơ xuất huyết nghiêm trọng và cần được chuẩn bị kế hoạch xử trí từ trước.

Trong những trường hợp này, không thể nói rằng chính việc mổ lấy thai là nguyên nhân duy nhất gây băng huyết. Bệnh lý sản khoa có sẵn mới là yếu tố quan trọng khiến nguy cơ xuất huyết tăng cao, và mổ lấy thai thường là một phần trong phương án xử trí.

Đờ tử cung – nguyên nhân quan trọng của băng huyết sau sinh

Một trong những nguyên nhân thường gặp nhất của băng huyết sau sinh là đờ tử cung.

Sau khi bánh rau bong, cơ tử cung phải co lại mạnh để chèn ép các mạch máu tại vị trí rau bám. Nếu tử cung co hồi kém, các mạch máu không được siết lại hiệu quả và sản phụ có thể tiếp tục mất máu.

Đờ tử cung có thể xuất hiện sau cả đẻ đường âm đạo lẫn mổ lấy thai. Nguy cơ có thể tăng khi tử cung bị căng giãn quá mức, chẳng hạn trong các trường hợp đa thai, đa ối hoặc thai lớn. Một số yếu tố sản khoa và diễn biến chuyển dạ khác cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng co hồi tử cung.

Do đó, phương pháp sinh chỉ là một phần của toàn bộ bức tranh. Bác sĩ cần đánh giá từng thai kỳ cụ thể để tiên lượng nguy cơ và chuẩn bị phương án dự phòng, theo dõi cũng như xử trí phù hợp.

Sau băng huyết, mẹ vẫn bước vào một giai đoạn quan trọng: thời kỳ hậu sản

Khi cuộc sinh kết thúc an toàn, cơ thể người mẹ chưa lập tức trở về trạng thái trước khi mang thai. Thời kỳ hậu sản là một quá trình phục hồi, trong đó tử cung tiếp tục co hồi, các tổn thương đường sinh dục dần lành và sản dịch tiếp tục được đào thải ra ngoài.

Sau khi bánh rau bong và được đưa ra ngoài, lớp niêm mạc tử cung tại vị trí bánh rau bám cần thời gian để phục hồi. Trong những ngày và tuần tiếp theo, máu, dịch tiết và mô màng rụng được thải qua đường âm đạo, tạo thành sản dịch sau sinh.

Sản dịch thường thay đổi dần về lượng, màu sắc và tính chất theo tiến trình phục hồi hậu sản. Vì vậy, theo dõi sản dịch cũng là một phần quan trọng trong chăm sóc mẹ sau sinh.

Đồng thời, với những sản phụ đẻ đường âm đạo, vùng âm hộ, âm đạo và tầng sinh môn có thể còn phù nề, đau hoặc có vết rách, vết khâu tầng sinh môn. Việc giữ vùng sinh dục sạch sẽ và chăm sóc đúng cách có vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi.

Xông vùng kín bằng Thảo mộc xông vệ sinh phụ nữ

Bên cạnh những nguyên tắc chăm sóc hậu sản cơ bản, xông vùng kín là phương pháp được sử dụng trong một số hình thức chăm sóc phụ nữ sau sinh truyền thống.

Trong hệ thống chăm sóc hậu sản của Tanamera, phương pháp này được gọi là Tangas – vaginal steaming, sử dụng hơi nước từ thảo mộc để làm sạch vùng kín trong thời kỳ hậu sản.

Thảo mộc xông vùng kín sau sinh Tanamera được sử dụng để xông vùng kín, với mục đích hỗ trợ đào thải sản dịch trong lòng tử cung, làm sạch lòng tử cung sau sinh, hỗ trợ vết khâu tầng sinh môn nhanh lành, làm sạch và khử mùi vùng kín, từ đó hỗ trợ người mẹ trong quá trình phục hồi sau sinh.

Đặc biệt, sau đẻ đường âm đạo, vùng tầng sinh môn có thể còn rất yếu, nhất là ở những mẹ có vết rách hoặc được rạch và khâu tầng sinh môn. Vệ sinh vùng kín đúng cách giúp duy trì vệ sinh vùng sinh dục, giảm cảm giác khó chịu và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phục hồi.

Cần phân biệt sản dịch với băng huyết sau sinh

Đây là điểm đặc biệt quan trọng khi chăm sóc mẹ tại nhà.

Sản dịch là hiện tượng sinh lý của thời kỳ hậu sản, trong khi băng huyết là một tai biến sản khoa cần được cấp cứu. Vì vậy, xông vùng kín hoặc các phương pháp chăm sóc hậu sản không được sử dụng để thay thế việc thăm khám và xử trí băng huyết.

Nếu sau sinh người mẹ có biểu hiện chảy máu nhiều hoặc tăng nhanh bất thường, choáng váng, mệt lả, tim đập nhanh, khó thở, đau bụng tăng, sốt, sản dịch có mùi hôi bất thường hoặc toàn trạng xấu đi, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá nguyên nhân và xử trí kịp thời.

Đặc biệt, khi sản phụ đang chảy máu bất thường hoặc có dấu hiệu nghi ngờ biến chứng hậu sản, không nên trì hoãn việc khám cấp cứu để thực hiện các biện pháp chăm sóc tại nhà.

Sinh thường hay sinh mổ, điều quan trọng nhất vẫn là đánh giá đúng nguy cơ

Không có phương pháp sinh nào được lựa chọn đơn thuần với mục tiêu “không bị băng huyết”. Đẻ đường âm đạo có thể xảy ra băng huyết và mổ lấy thai cũng có thể xảy ra băng huyết. Mỗi phương pháp có chỉ định, nguy cơ và cách theo dõi khác nhau.

Điều quan trọng là trong thai kỳ, mẹ cần khám thai đầy đủ, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ như rau tiền đạo, rau cài răng lược, đa thai, đa ối và những bất thường sản khoa khác, đồng thời lựa chọn cơ sở sinh có khả năng theo dõi và cấp cứu sản khoa phù hợp.

Sau khi vượt qua cuộc sinh, việc chăm sóc cũng cần được tiếp tục trong suốt thời kỳ hậu sản: theo dõi sự co hồi tử cung, tình trạng ra máu và sản dịch, chăm sóc tầng sinh môn và vùng sinh dục, nghỉ ngơi, dinh dưỡng cũng như tái khám theo hướng dẫn.

Kết luận

Băng huyết cần được nhận diện và xử trí tại cơ sở y tế; còn chăm sóc hậu sản là quá trình tiếp nối sau cuộc sinh nhằm giúp cơ thể người mẹ từng bước phục hồi. Hiểu đúng sự khác biệt giữa hai vấn đề này sẽ giúp mẹ vừa không chủ quan trước những dấu hiệu nguy hiểm, vừa có kế hoạch chăm sóc cơ thể phù hợp sau sinh.

Bài viết liên quan